Definicja (kanon)
Ulga na złe długi pozwala wierzycielowi odzyskać VAT i podatek dochodowy zapłacone od faktury, której kontrahent nie uregulował przez 90 dni od terminu płatności — a dłużnika ZMUSZA do oddania odliczonego VAT i doliczenia kosztu z powrotem do dochodu. To rzadki mechanizm symetryczny: ulga dla jednej strony jest sankcją dla drugiej.
Strona wierzyciela — jak odzyskać swoje
Po 90 dniach od upływu terminu płatności z faktury/umowy korygujesz in minus podstawę i VAT należny w bieżącym JPK (pozycja „ulga na złe długi", z wykazaniem faktur). Warunki po nowelizacji są proste: na dzień poprzedzający korektę jesteś czynnym podatnikiem VAT, a od wystawienia faktury nie minęły 3 lata (licząc od końca roku wystawienia). Status dłużnika przestał blokować: skorzystasz także, gdy dłużnik jest w upadłości, restrukturyzacji czy wykreślony z VAT — a przy sprzedaży konsumentom ulga działa po uprawdopodobnieniu nieściągalności (tytuł wykonawczy, wpis do rejestru długów). W PIT/CIT analogicznie: po 90 dniach zmniejszasz podstawę opodatkowania o nieopłaconą wierzytelność (już na etapie zaliczek), z symetrycznym odwróceniem, gdy zapłata jednak przyjdzie.
Strona dłużnika — automat, nie wybór
Tu nie ma dobrowolności: dłużnik, który nie zapłacił w 90 dni od terminu, musi skorygować odliczony VAT (in minus w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień) i odpowiednio zwiększyć podstawę w podatku dochodowym. Brak korekty to zaległość z odsetkami plus ryzyko sankcji — a kontrole widzą to od ręki, bo JPK obu stron muszą się lustrzanie spinać. Zapłata po czasie odwraca wszystko: dłużnik ponownie odlicza, wierzyciel dolicza — w rozliczeniach bieżących, bez cofania się. Praktyczny wniosek dla płynności: przeterminowane zobowiązania „kosztują" nie tylko odsetki handlowe, ale i natychmiastowy zwrot VAT — kolejny argument w rachunku terminów płatności.
Praktyka wierzyciela — ulga jako element windykacji
Ulga nie zwalnia z dochodzenia należności — odzyskujesz podatki, nie kwotę netto — ale sprytnie działa jako dźwignia negocjacyjna: informacja „za 10 dni robię korektę z ulgi na złe długi, co uruchomi Twój obowiązek oddania VAT" bywa skuteczniejsza niż wezwanie do zapłaty, bo przenosi problem do księgowości dłużnika. Procedura porządna: monitoring terminów per faktura (księgowość powinna flagować dzień 90. automatycznie), korekta w najbliższym JPK, dokumentacja wysyłki wezwań (do ulgi niewymagana, do sądu — tak) i równoległa ścieżka twarda: wpis do rejestru dłużników, pozew, a przy sygnałach zapaści — sprawdzenie kondycji zanim dosypiesz towaru.
FAQ
Czy muszę najpierw wyczerpać windykację? Nie — wystarczy upływ 90 dni; ulga i windykacja biegną równolegle i niezależnie.
Faktura zapłacona częściowo? Korygujesz proporcjonalnie — ulga dotyczy nieuregulowanej części wierzytelności.
Sprzedałem wierzytelność firmie windykacyjnej — ulga? Nie — zbycie wierzytelności zamyka drogę (i odwraca wcześniejszą korektę); wybierasz: cesja albo ulga.
Dłużnik zapłacił po mojej korekcie — co robię? Zwiększasz podstawę i VAT w bieżącym rozliczeniu za okres otrzymania zapłaty — bez korygowania wstecz, bez odsetek.
Powiązane hasła: Terminy płatności · Rejestry dłużników · Faktura VAT Zweryfikowano: 16.07.2026 · Źródła: ustawa o VAT art. 89a-89b; PIT/CIT