Definicja (kanon)
Ryczałt ewidencjonowany to forma opodatkowania, w której podatek płaci się od przychodu — bez odliczania kosztów — według stawki zależnej od rodzaju działalności. Prosta ewidencja, przewidywalny podatek i często najniższa łączna danina czynią z niego domyślny wybór usług o niskich kosztach.
Stawki — od 2% do 17%
Stawka zależy od tego, CO robisz, nie ile zarabiasz. Orientacyjna mapa najczęstszych: 17% — wolne zawody z ustawowej listy; 15% — m.in. pośrednictwo, reklama, doradztwo częściowo; 14% — opieka zdrowotna, architekci, inżynierowie; 12% — usługi IT (programowanie, doradztwo informatyczne); 8,5% — większość usług „pozostałych", najem do progu (powyżej 12,5%); 5,5% — roboty budowlane, produkcja; 3% — handel i gastronomia; 2% — sprzedaż przetworów rolnych. Jedna firma może łączyć stawki, prowadząc ewidencję z podziałem przychodów — np. programista z usługami szkoleniowymi rozlicza 12% i 8,5% równolegle. Dokładną stawkę zawsze weryfikuj po kodzie PKD i opisie usługi, bo różnice bywają subtelne, a spory z fiskusem — kosztowne.
Limity i wykluczenia
Ryczałt wybierzesz, jeśli przychody z poprzedniego roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro. Z formy wyklucza m.in.: prowadzenie aptek, kantorów, handel częściami samochodowymi, wytwarzanie wyrobów akcyzowych oraz — pułapka etatowców — świadczenie usług na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy w zakresie pokrywającym się z etatem (w roku bieżącym i poprzednim). Wybór zgłaszasz do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w roku; zmiana możliwa co rok.
Kiedy ryczałt naprawdę się opłaca
Rachunek jest prosty: ryczałt wygrywa, gdy Twoje realne koszty są niskie. Przy 12% i kosztach bliskich zera efektywne obciążenie bije skalę i liniowy nawet przy średnich dochodach — tym bardziej że składka zdrowotna na ryczałcie jest ryczałtowa (trzy progi od przychodu), a nie procentowa od dochodu. Ryczałt przegrywa, gdy: masz wysokie koszty (sprzęt, podwykonawcy, towar), chcesz rozliczać się wspólnie z małżonkiem albo korzystać z ulg odliczanych od dochodu (większość z nich na ryczałcie przepada, w tym wspólne rozliczenie i ulga na dzieci w pełnym kształcie). Pełne porównanie liczbowe: ryczałt czy skala.
FAQ
Czy na ryczałcie odliczę składki? Zapłacone składki społeczne odliczysz od przychodu, a połowę zapłaconej składki zdrowotnej — również. VAT rozliczasz niezależnie od formy PIT.
Co gdy przekroczę limit 2 mln € w trakcie roku? Rok kończysz na ryczałcie; od nowego roku przechodzisz na zasady ogólne. Limit dotyczy wejścia w formę, nie wyrzuca w trakcie.
Czy mogę wrócić z ryczałtu na skalę? Tak, od nowego roku podatkowego — zgłoszeniem w terminie. Wybór formy to decyzja coroczna, licz ją co grudzień na świeżych danych.
Ryczałt a strata? Na ryczałcie nie ma kosztów, więc nie ma straty do rozliczenia — kolejny powód, by przy inwestycjach rozważyć inną formę.
Powiązane hasła: Ryczałt czy skala · Składka zdrowotna · JDG Zweryfikowano: 15.07.2026 · Źródła: ustawa o ryczałcie; podatki.gov.pl