Definicja (kanon)
PCC to podatek od czynności cywilnoprawnych — obciąża wskazane w ustawie umowy (m.in. sprzedaż i zamianę rzeczy oraz praw, pożyczkę, umowę spółki), gdy nie są objęte VAT. Płaci go zwykle kupujący lub pożyczkobiorca, samodzielnie składając deklarację i wpłacając podatek w ciągu 14 dni. Kluczowa zasada: co do zasady jedna czynność nie jest jednocześnie obciążona VAT i PCC.
Kiedy zapłacisz PCC
Najczęstsze przypadki u przedsiębiorców i konsumentów: kupno samochodu lub rzeczy od osoby prywatnej (bez VAT), pożyczka, zawarcie i zmiana umowy spółki, ustanowienie hipoteki. Jeśli transakcja jest opodatkowana VAT albo od niej zwolniona (z wyjątkami dla nieruchomości i udziałów), PCC nie wystąpi — dlatego zakup na fakturę VAT od firmy zwykle nie rodzi PCC. To rozróżnienie „VAT albo PCC" jest sednem całego podatku.
Stawki
Stawki zależą od czynności: 2% — sprzedaż nieruchomości i rzeczy ruchomych (np. samochód); 1% — sprzedaż praw majątkowych (np. udziałów w spółce); 0,5% — umowa i zmiana umowy spółki (podstawą jest wysokość kapitału/wkładów); 0,1% — ustanowienie hipoteki na oznaczoną kwotę. Podstawą jest wartość rynkowa — zaniżenie grozi doszacowaniem przez urząd i odsetkami.
Deklaracja i termin
Podatnik sam składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w terminie 14 dni od powstania obowiązku (od zawarcia umowy). Wyjątek: gdy czynność ma formę aktu notarialnego (np. sprzedaż nieruchomości), PCC pobiera notariusz jako płatnik. Częste zwolnienia: pożyczki od najbliższej rodziny (grupa 0, po zgłoszeniu i przelewie), pożyczki do ustawowego limitu, sprzedaż rzeczy ruchomych o wartości do 1000 zł. Nadpłacony lub błędnie zapłacony PCC można odzyskać wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Warto pamiętać, że obowiązek rozliczenia PCC ciąży na podatniku nawet wtedy, gdy druga strona o nim nie wspomni — przy kupnie używanego auta czy sprzętu od osoby prywatnej to nabywca musi sam złożyć PCC-3 i zapłacić, inaczej naraża się na odsetki i sankcję przy kontroli. Przy zakupach firmowych zawsze najpierw sprawdź, czy transakcja nie jest objęta VAT — jeśli tak, PCC z reguły w ogóle nie wystąpi.
FAQ
Kto płaci PCC przy kupnie auta od osoby prywatnej? Kupujący — 2% wartości rynkowej, deklaracja PCC-3 i wpłata w ciągu 14 dni.
Czy przy zakupie na fakturę VAT płacę też PCC? Nie — jeśli czynność jest objęta VAT, co do zasady nie podlega PCC (poza wyjątkami dla nieruchomości i udziałów).
Ile wynosi PCC od umowy spółki? 0,5% od wartości kapitału zakładowego lub wkładów (przy zmianie — od kwoty podwyższenia).
Czy pożyczka w rodzinie jest z PCC? Od najbliższej rodziny (grupa 0) może być zwolniona po terminowym zgłoszeniu i udokumentowaniu przelewu.
Powiązane: Spółka z o.o. · Udziały w spółce · VAT Zweryfikowano: 02.08.2026 · Źródła: ustawa o PCC