Definicja (kanon)
Incoterms to 11 ustandaryzowanych reguł handlowych Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), które w trzech literach określają, gdzie kończy się odpowiedzialność sprzedającego, a zaczyna kupującego — kto płaci za transport, kto ponosi ryzyko utraty towaru i kto odprawia go w cle. Nie rozstrzygają, kto jest właścicielem towaru ani kiedy zapłacić — dzielą wyłącznie koszty, ryzyko i obowiązki.
Jedenaście reguł w dwóch grupach
Łatwiej je zapamiętać w rodzinach. Każdy środek transportu: EXW (kupujący robi wszystko od magazynu sprzedawcy), FCA (wydanie przewoźnikowi), CPT i CIP (sprzedawca opłaca przewóz, a w CIP też ubezpieczenie, do wskazanego miejsca), DAP i DPU (dostawa do miejsca, w DPU rozładowana), DDP (sprzedawca robi wszystko z cłem importowym włącznie). Tylko transport morski/wodny: FAS, FOB, CFR, CIF — zbudowane wokół załadunku na statek, używane do ładunków masowych i kontenerowych. Drabina biegnie od EXW (maksimum po stronie kupującego) do DDP (maksimum po stronie sprzedawcy).
Gdzie naprawdę przechodzi ryzyko i koszt
Najdroższy niuans: koszt i ryzyko nie zawsze przechodzą w tym samym punkcie. W CIF i CFR sprzedawca płaci fracht do portu docelowego, ale ryzyko przechodzi na kupującego już z chwilą załadunku na statek — towar uszkodzony w transporcie to problem kupującego, choć to sprzedawca zamówił przewóz. Pomyłka w tym miejscu to klasyczny spór w handlu B2B. Wybór reguły wpływa też na gotówkę: im dłużej towar „płynie", tym więcej zamrożonego kapitału obrotowego. Osobno rozlicz VAT UE i cło — Incoterms ich nie zastępują.
Najczęstsze błędy
Wpisanie „FOB" dla kontenera, który nie przechodzi przez burtę statku (właściwe jest FCA); traktowanie DDP jako „wygodnego", gdy sprzedawca po cichu bierze na siebie zagraniczny VAT importowy i odprawę; brak wskazania dokładnego miejsca („FCA terminal Gdańsk", nie samo „FCA"); mylenie Incoterms z ubezpieczeniem — tylko CIF i CIP zobowiązują sprzedawcę do ubezpieczenia, i to w minimalnym zakresie. Zawsze podawaj wersję: „Incoterms 2020".
FAQ
Czy Incoterms decydują, kto jest właścicielem towaru? Nie — dzielą koszty, ryzyko i obowiązki. Przeniesienie własności i termin zapłaty ustala się osobno w umowie.
Która reguła jest najbezpieczniejsza dla początkującego eksportera? Często FCA lub CPT — sprzedawca panuje nad odprawą eksportową, nie biorąc na siebie zagranicznych ceł importowych jak przy DDP.
Czy Incoterms to prawo? Nie — to standard umowny; obowiązują, gdy umowa się do nich odwołuje, ale sądy na całym świecie je uznają.
FOB czy FCA dla kontenerów? FCA. FOB zaprojektowano dla towaru przekraczającego burtę statku; kontener wydany na terminalu pasuje do FCA.
Powiązane: B2B · Kapitał obrotowy · VAT UE Zweryfikowano: 02.08.2026 · Źródła: ICC Incoterms 2020